Liberalen hebben in Libië weinig macht

De eerste bijeenkomst van het gekozen Libische parlement mondde begin augustus uit in fundamentalistisch machtsvertoon. Mohammed Magarief, nauw gelieerd aan de Moslimbroederschap maar geen lid, werd gekozen tot voorzitter. Een vrouw zonder hoofddoek kreeg opdracht de zaal te verlaten. Interim-president Mustafa Abdeljalil, die afscheid nam omdat de nationale overgangsraad nu officieel is ontbonden, benadrukte in een toespraak dat de sharia de basis dient te zijn van de nieuwe grondwet.

De gebeurtenissen laten zien dat de liberalen in Libië minder invloedrijk zijn dan commentatoren beweerden na de verkiezingen van 7 juli. De Alliantie van Nationale Krachten (NFA) versloeg met 39 zetels de andere politieke partijen, maar dat leverde geen invloedrijk liberaal machtsblok op. De meerderheid van de zetels in het tweehonderd leden tellende parlement is voor onafhankelijke politici. Over de signatuur van deze 120 parlementariërs was tot nu toe weinig bekend. De verkiezing van Magarief is de eerste aanwijzing dat de onafhankelijke volksvertegenwoordigers dichter bij de fundamentalisten dan bij de liberalen staan.

De Partij voor Rechtvaardigheid en Opbouw (JCP), waarin de Moslimbroederschap is vertegenwoordigd, blaakt van vertrouwen. ‘Wij hebben de steun van veel onafhankelijke kandidaten’, zei partijleider Mohammed Sowan tegen het persbureau Reuters. De JCP haalde bij de verkiezingen 17 zetels, maar denkt het grootste machtsblok te kunnen vormen. ‘Door de steun van de onafhankelijken hebben we een absolute meerderheid in het parlement.’

Hoe invloedrijk het fundamentalistische blok precies is, zal de komende weken moeten blijken. Zeker is dat een flink aantal onafhankelijke parlementariërs lid is van de Moslimbroederschap. Een van de voorbeelden is Nazar Kuwan, die gekozen werd in de hoofdstad Tripoli. Tijdens zijn campagne kreeg Kuwan openlijk steun van de JCP, die hem hielp met het uitdelen van folders. Tegenover lokale journalisten gaf Kuwan toe dat hij een lid is van de broederschap.

Ook onafhankelijke kandidaten die geen lid zijn van de Moslimbroederschap zullen naar verwachting eerder religieus dan liberaal stemmen. Libië is een conservatief land, waar familiebanden een belangrijke rol spelen. De leider van de stam, de zogenoemde extended family, heeft veel invloed. Velen zijn gekozen als onafhankelijk parlementariër. Het verbod op alcohol, van kracht onder de dictatuur van Muammar al-Khaddafi, staat niet ter discussie. Hoewel Libiërs graag in het geheim sterke drank drinken, durft vrijwel geen enkele politicus voor te stellen om alcohol te legaliseren. Dat zou politieke zelfmoord zijn.

Vrouwen vervullen weinig publieke taken. De niet-gouvernementele organisatie Karama maakte juichend bekend dat in het parlement 33 vrouwen zijn gekozen, maar verzuimde te benadrukken dat dit te danken was aan westerse druk. De kiescommissie verplichtte politieke partijen om de helft van de zetels voor vrouwen te reserveren. Veelzeggend is dat onder de 120 onafhankelijke kandidaten maar een vrouw is gekozen. Wie zonder hoofddoek in de volksvertegenwoordiging verschijnt, wordt uit de zaal verwijderd, zonder dat iemand durft te protesteren. Volgens de meeste Libiërs zijn vrouwen niet gelijk maar ‘complementair’ aan mannen.

Donderdag 23 augustus is het een jaar geleden dat Khaddafi halsoverkop op de vlucht sloeg uit Tripoli. Twee maanden later werd hij opgepakt en gedood. De Libische leider waarschuwde meerdere malen dat islamitische extremisten het land na zijn vertrek zouden overnemen. Khaddafi hield van ronkende taal en overdrijvingen, maar een jaar na zijn val valt niet te ontkennen dat fundamentalisten steeds meer macht naar zich toe trekken.

‘De Moslimbroederschap heeft de verkiezingen gemanipuleerd om zo veel mogelijk invloed te kunnen krijgen’, zegt voorzitter Fathi Khalifa van de internationale Berberbeweging Wereld Amazigh Congres (WAC). Khalifa, uit de Libische stad Zuara, riep daarom op tot een boycot van de verkiezingen. ‘Op talloze manieren is gerommeld met procedures’, zegt hij. ‘Een kleine groep mensen binnen de overgangsraad heeft de regels naar hun hand gezet om een heel schimmig en onduidelijk kiessysteem te creëren.’ De kritiek van Khalifa, aanvankelijk zelf ook lid van de overgangsraad, viel niet goed. ‘Islamisten hebben mij meerdere malen bedreigd.’

De komende weken moet blijken hoe de democratie in Libië zich verder ontwikkelt. Als eerste kiezen de gekozen volksvertegenwoordigers een premier, die een kabinet gaat samenstellen. Daarna zal een comité van zestig Libiërs een grondwet gaan schrijven. Wie dat comité samenstelt is onduidelijk, ook daarin proberen de fundamentalisten een dominante rol te spelen. Als sluitstuk volgen een referendum over de constitutie en nieuwe parlementsverkiezingen. In theorie moet dit proces binnen achttien maanden zijn afgerond, maar de verwachting is dat het langer gaat duren.

De islamisten hebben in het Libische parlement meer invloed dan veel westerse commentatoren graag zouden zien. Smachtend naar positief nieuws over de Arabische Lente verliezen ze de realiteit soms uit het oog. Na de verkiezingsoverwinningen van de Moslimbroederschap in Tunesië en Egypte ontvouwt zich in Libië een ander scenario, luidde de boodschap. De werkelijkheid is anders. Niet liberalen maar fundamentalisten hebben in Libië de verkiezingen gewonnen.

Uit: Elsevier, 18 augustus 2012

Plaats een reactie

Nog geen reacties

Comments RSS

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s